Белорусский язык и литература. 5 класс

Заданні другога этапу абласной алімпіяды навучэнцаў 4-9 класаў

па вучэбных прадметах “Беларуская мова”, “Беларуская літаратура”

2023/2024 навучальны год

V клас

Заданні	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	Усяго
Макс. кол-ць балаў	10	5	4	5	5	5	6	6	5	9	60
Колькасць набран. балаў
Подпіс члена журы, які правяраў заданне

Табліца запаўняецца членамі журы па выніках праверкі.

Паважаныя ўдзельнікі алімпіяды! Заданні выконваюцца ручкай у бланках заданняў. На выкананне заданняў адводзіцца 1,5 гадзіны. Жадаем Вам поспехаў!

Заданне 1. Перакладзіце тэкст на беларускую мову. Запішыце пераклад. Пастаўце знакі прыпынку.

Вода - путешественница. Она все время меняется превращается в разные вещи в прозрачный легкий пар в крохотные капельки в льдинки. Она течёт по земле ручьями реками. Она течёт и под землёй. Странный удивительный мир создан долгим и терпеливым трудом капелек воды.

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Заданне 2. Устаўце прапушчаныя літара ў словах.

Бі…логія, антр…соль, тры…, аранж…рэя, гард…роб, р…спубліка, Токі…, д…лікатны, экспр…с, р…монт, сальфеджы…, экзам…н, ч…мпіён, карэспанд…нт, характ…р, орд…р, ч…рапаха, лод…р, бл…ха, р…мень.

Заданне 3. Запішыце словы, якія вымыўляюцца так:

[п’эс’н’а] - _________________________; [кон’] - __________________________;

[йастрап] -__________________________; [пал’от] - ________________________;

[з’йава] -________________________; [с’в’атло] -___________________________;

[жжац’] -_____________________; [рашчасац’] -____________________________.

Заданне 4. Прачытайце сказы. Знайдзіце памылкі, выкліканыя адсутнасцю дакладнасці, парушэннем логікі. Запішыце выпраўлены варыянт сказа.

На паляўнічага накінуўся пажылы мядзведзь. –_________________________ _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Камяністы выгляд твару старшыні спужаў прысутных. –___________________ _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Круглы тыдзень ішлі дажджы. –______________________________________ _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Тая кніжка была вельмі цікаўная. –___________________________________ _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Пахаваліся ад дажджу ўсе лясістыя звяры. –___________________________ _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Заданне 5. Да прапанаваных слоў падбярыце сінонімы і запішыце.

Турбавацца – _____________________________________________; здольнасць –_______________________________________________; узвышша – ________________ ___________________________; велікан –______________________________________ __________; радасць – _____________________________________________; выдатны –_______________________________________________; настойлівы –_______________ ___________________________; шпарка – ______________________________________ ___________; хараство – ____________________________________________________; светлы – __________________________________________________________________.

Заданне 6. Да фразеалагізмаў падбярыце сінонімы.

А) бойкі на язык 1) бессаромны

Б) ні жывы ні мёртвы 2) красамоўны

В) у сабакі вачэй пазычыўшы 3) спалоханы

Г) у сарочцы нарадзіўся 4) гаваркі

Д) словы не пазычае 5) шчаслівы

Адказ: А___; Б___; В___; Г___; Д___.

Заданне 7. Адгадайце шарады, адказ запішыце.

а) Услед за жыллём

Прыназоўнік пастаў,

І буду я месцам,

Дзе плавяць метал. ________________________________________________

б) Паміж займеннікамі конь

Стаяць у вас павінен –

І атрымаецца тады

Усходняя краіна. __________________________________________________

в) За мерай ноту стаўлю я –

Чытай жаночае імя. ________________________________________________

Заданне 8. Складзіце і запішыце сказы, у якіх словы сябры, неба з’яўляліся б:

А) дзейнікамі:

1.____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________

2._______________________________________________________________________________________________________________________________________________

Б) дапаўненнямі:

1.________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2._______________________________________________________________________________________________________________________________________________

В) звароткамі:

1.________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2._______________________________________________________________________________________________________________________________________________

Заданне 9. Вызначце літаратурныя паняцці па характарыстыцы.

Устойлівая формула, з якой пачынаецца казка – _______________________ __________________________________________________________________________
Мастацкае азначэнне, якое вобразна характарызуе прадмет – _______________ ___________________________________________________________________________
Трапныя народныя выслоўі, у якіх прадказваецца пэўны вынік, – ____________ ___________________________________________________________________________
Вобразнае апісанне ўтоенага прадмета, якое патрабуе разгадкі, – _____________ ___________________________________________________________________________
Супастаўленне двух прадметаў або дзвюх з’яў на аснове іх падабенства – _____ __________________________________________________________________________

Заданне 10. Запоўніце табліцу па ўзоры:

Казка	Аўтар	Героі	Від
“Разумная дачка”	народ	дачка, бацька, пан	бытавая
“Ля вогнішч начлежных”
“Крынічка”
“Нямоглы бацька”